اين استان با مساحتي حدود 27653 كيلومتر ميان °27 و ´14 تا °30 و ´16 عرض شمالي و °50 و ´6 تا °52 و ´58 طول شرقي واقع شده ، و متشكل از 9 شهرستان به نام هاي بوشهر ، تنگستان ، دير ، دشتستان ، دشتي ، كنگان ،جم، گناوه و ديلم و 22 بخش، 30 شهر و 43 دهستان است .
استان بوشهر از شمال به استان خوزستان و بخشي از كهكلويه و بويراحمد ، از شرق به استان فارس، از جنوب شرقي به بخشي از استان هرمزگان و از جنوب و غرب به آبهاي خليج فارس محدود است . ( جغرافيا ... ، 1/420 ؛ نشريه ... ، 14 ) . بنابر سرشماري 1375 ش ، جمعيت اين استان 743675 نفر بوده است ( سرشماري ، استان ، شانزده ) .
استان بوشهر از نظر پستي و بلندي به دو بخش جلگه اي و كوهستاني تقسيم مي شود .ناحيه جلگه اي آن در امتداد خليج فارس قرار گرفته است و هرچه از شمال و شمال غربي به طرف جنوب و جنوب شرقي پيش مي رويم ، تا دره مند عرض جلگه بيشتر مي شود ( 140 كيلومتر ) ، پس از آن جلگه باريك و كم عرض شده ، در حد فاصل استان هاي بوشهر و هرمزگان ، كوه ها مشرف به دريا مي شوند ( جغرافيا ، 1/421 ) . ناحيه كوهستاني استان بوشهر به وسيله دو رشته كوه موازي كه سراسر استان را طي مي كند ، از بقيه مناطق جدا مي شود .رشته اصلي كه در محدوده شمالي و شرقي استان بوشهر گسترش يافته ، در حقيقت دنباله شرقي رشته كوه هاي زاگرس است و " گچ ترش " نام دارد . بخش دوم از رشته كوه هاي استان بوشهر كه به موازات رشته كوه هاي اول در حاشيه خليج فارس قرار گرفته به ارتفاعات " نوكنده " معروف است . اين ارتفاعات هرچه به سوي جنوب پيش مي رود ، به دريا نزديك تر شده ، تا جايي كه به داخل دريا كشيده مي شود فرهنگ جغرافيايي كوه ها ... ، 3/399 – 400 ) .
آب هاي سطحي استان بوشهر شامل شماري رودخانه هاي فصلي و دائمي و چشمه هايي است كه به عنوان بخشي از حوزه آبريز خليج فارس و درياي عمان به شمار مي آيند . اين رودخانه ها به سبب شرايط اقليمي ، بيشتر به صورت فصلي و اتفاقي ظاهر مي شوند . مهمترين رودخانه هاي اين استان ، مند ، شاپور و دالكي است كه سرچشمه آنان در خارج از استان بوشهر است ، اما در گذر به سوي دريا از اين استان مي گذرند . آّب رودخانه هاي استان به علت شرايط خاص و عبور از طبقات نمكي ، شور و غير قابل آشاميدن است ( افشين ، 1/119 ) .
آب و هواي استان بوشهر درنواحي ساحلي ، گرم و مرطوب و در بخش هاي داخلي گرم و خشك و صحرايي است . در هر دو بخش ، متوسط دماي سالانه برابر با 24 درجه سانتي گراد است كه بيشترين مقدار آن در تابستان حدود 50 درجه و كمترين آن در زمستان حدود 6 درجه سانتي گراد است ( جغرافيا ، 1/422 ) .
استان بوشهر از نواحي مهم پرورش ماهي و ميگو و صنايع شيلاتي است ( نك : آمارنامه ... ، 352 – 359 ) . محصولات كشاورزي اين استان به سبب شرايط نامساعد آب و هوايي و مرغوب نبودن زمين ، چندان تنوعي ندارد و بازده محصولات ، به ويژه غلات در سطح پاييني است . عمده ترين محصولات كشاورزي استان بوشهر ، گندم ، جو ، خرما مركبات ، تنباكو و محصولات جاليزي است ( بديعي ، 3/163 – 164 ) .
|
اين شهرستان در مغرب استان بوشهر قرار دارد و از شمال به شهرستان هاي گناوه و دشتستان و از ، از شرق و جنوب به شهرستان هاي دشتستان و تنگستان ، و از غرب به خليج فارس محدود است ( نك : نقشه ... ) . شهرستان بوشهر شامل 2 بخش به نام هاي مركزي و خارك ، دو دهستان ، 3 شهر به نام هاي بوشهر ، چغادك و خارك ، 39 آبادي است ( نشريه ، 14 ؛ سرشماري ، شهرستان ، پانزده ) .
بنابر سرشماري 1375 ش ، جمعيت شهرستان بوشهر 187914 نفر بوده است كه از اين شمار 08/81 % در نقاط شهري و 92/18 % در نقاط روستايي سكنا داشته اند ( همان ، شانزده ) . اراضي اين شهرستان را دشت ساحلي همواري فرا گرفته ، و جز در جزيره خارك كه داراي تپه ماهورهايي حداكثر به بلندي حدود 50 متر است ، ارتفاع درخور توجهي در آن ديده نمي شود و رودخانه هله كه شهرستان بوشهر را از شهرستان گناوه جدا مي كند ، مهمترين رودخانه آن است ( جعفري ، 212 ) .
|
اين شهر بندري كه مركز استان و شهرستان بوشهر است ، در 28 و"58 عرض شمالي و 50 و"50 طول شرقي ، و در ارتفاع 9 متري از سطح دريا به صورت شبه جزيره اي در كرانه خليج فارس واقع است و رودخانه يا بلندي هايي ندارد . عمده ترين فرآورده هاي كشاورزي استان بوشهر به ترتيب اهميت اينهاست : خرما ، ليمو ، گندم ، جو و تره بار . همچنين صيد ماهي در آبهاي ساحلي اين شهر رواج دارد ( فرهنگ جغرافيايي آبادي ها ... ، 3-4 ) . بنابر سرشماري 1375ش ، جمعيت اين شهرستان 135612 نفر بوده است ( سرشماري ، استان ، چهل ) .
نام گذاري : اين شهر بندري از قديم ترين ايام تاكنون نام هاي گوناگون داشته است . در دوره ايلامي ، آن را ليان مي ناميدند ( اقتداري ، 190 ؛ مصطفوي 142 ) ، در زمان اردو كشي نئارخوس – دريا سالار اسكندر مقدوني – مسامبريا ، و در روزگار سلوكيان انطاكيه پارس خوانده مي شد ( گيرشمن ، 199 ؛ وايت هاوس ، 28 ) . در منابع عصر ساساني آن را بخت اردشير و ريو اردشير مي ناميدند ( كارنامه ... ، 231 ؛ دايره المعارف ... ، 1/1152 ) و در دوره اسلامي آن را به صورت ريشهر ( بافقي ، 378 ؛ ابن حوقل ، 2/269 ) راشهر ( بلاذري ، 545 ) ابوشهر ( كازرني ، 47 ؛ فرصت ، 369 ) و بوشهر آمده است . گمان مي رود ، ياقوت نخستين كسي است كه از بوشهر قديم نام برده است ( لسترنج ، 261 ؛ مشكور ، 596 ) .
|
|
|